حسابدارى خريد و فروش كالا در موسسات بازرگانى

در مباحث پيشين ، مبانى عمومى حسابدارى بيان و مراحل پياپى انجام عمليات حسابدارى در يك موسسه خدماتى تشريح شد . در اين فصل ، با توضيح عمليات حسابدارى مربوط به خريد و فروش كالا ، چرخه حسابدارى موسسات بازرگانى تشريح مى شود ∙ تفاوت اصلى حسابدارى موسسات خدماتى با موسسات بازرگانى در اين است كه ، درآمد موسسات خدماتى از محل حق الزحمه و كارمزد خدماتى تحصيل مى شود كه براى مشتريان انجام مى دهند؛ حال آنكه درآمد اصلى موسسات بازرگانى حاصل جمع مبالغى است كه از فروش كالاها عايد مى گردد؛ و براى تعيين سود موسسات بازرگانى ، علاوه بر هزينه عمليات بايد بهاى تمام شده كالاى فروش رفته نيز از درآمد فروش كسر شود ∙ به عبارت ديگر سود موسسات بازرگانى از رابطه زير بدست مى ايد:

 پيش از تشريح جزئيات عمليات حسابدارى موسسات بازرگانى جا دارد كه ابتدا توضيح مختصرى درباره موقعيت موسسات بازرگانى در بين موسسات انتفاعى داده شود و سپس درباره عمليات خريد و فروش كالا مطالبى كلى عنوان گردد∙

طبقه بندى موسسات انتفاعى

موسسات انتفاعى را بر حسب نوع فعاليتهائى كه به آن اشتغال دارند ، مى توان به ترتيب زير طبقه بندى كرد:

موسسات خدماتى (service enterprises)   موسساتى هستند كه خدماتى را به مشتريان عرضه و در ازاى آن كارمزد يا حق الزحمه دريافت مى كنند . مانند : بانكها ، تعميرگاهها ، هتل ها ، بنگاه هاى باربرى و مسافربرى و نظاير آن ∙

موسسات توليدى يا صنعتى (manufacturing enterprisees)  موسساتى هستند كه انواع فرآورده ها و كالاهاى بادوام يا مصرفى را معمولا با بكار گرفتن سرمايه و نيروى انسانى ماهر و با استفاده از ابزارها و ماشين آلات و تاسيسات مى سازند يا توليد مى كنند و آنها را مستقيما و يا از طريق شبكه هاى توزيع به فروش مى رسانند ∙ مانند كارگاهها ، نيروگاهها و نظاير آنها

موسسات بازرگانى (trading enterprises)   موسساتى هستند كه به خريد و فروش انواع مواد خام ، محصولات كشاورزى و كالاهاى ساخته شده اشتغال دارند . مانند : تجارتخانه ها ، كسبه ، فروشگاهها ، موسسات و شركتهاى تجارتى ∙

فعاليت اصلى موسسات بازرگانى خريد انواع فرآورده ها و كالاها از توليد كنندگان و عرضه آن به خريداران است . اين گونه موسسات معمولا در شكل و محتواى كالاهائى كه خريدارى و به فروش مى رسانند ( بغير از بسته بندى و نظاير آن) تغييرى نمى دهند ، بلكه كالاها را خريدارى ، حمل ، انبار و در محل و موقع مناسب به مشتريان عرضه مى كنند ∙

روشهاى فروش كالا

روشهاى متنوعى در فروش انواع فرآورده ها و كالاهاى مصرفى و با دوام بكارمى رود كه از جمله مى توان فروش نقد ، فروش نسيه ، فروش اقساطى و فروش امانى را نام برد. در اين مبحث تنها دو روش متداول فروش ، يعنى فروش نقد و نسيه مورد بحث است ∙

فروش نقد (cash sale)   معامله اى است كه براى تسليم كالا و پرداخت بهاى آن موعدى در آينده مقرر نشود و تحويل كالا از طرف فروشنده و پرداخت بهاى آن از طرف خريدار به طور همزمان باشد . اغلب فروشگاهها و خرده فروشان ، كالاهاى خود را نقدى مى فروشند ∙

فروش نسيه(credit sale)    معامله اى است كه كالا در زمان حال تحويل و براى پرداخت بهاى آن موعدى در آينده مقرر شود و فروشنده  موافقت نمايد كه قيمت را مدتى پس از تحويل كالا از خريدار دريافت نمايد . بسيارى از توليدكنندگان و غالب عمده فروشان ، كالاهاى خود را به نسيه مى فروشند و معمولا مهلتى بين 30 تا 90 روز براى پرداخت بهاى كالا به خريدار مى دهند ∙

صورتحساب يا فاكتور فروش

مواد خوراكى و بسيارى از كالاهاى مصرفى روزانه كه معمولا در مغازه هاى خرده فروشى ، سوپر ماركتها و فروشگاههاى بزرگ عرضه مى شود ، غالبا با داد وستد ، خريد و فروش مى شود ∙ در اين نوع معاملات معمولا سند و مدركى بين خريدار و فروشنده مبادله نمى شود و تنها در برخى از موسسات خرده فروشى و فروشگاههاى بزرگ ، نوار ماشين صندوق ( ماشين ثبت فروش نقدى ) به عنوان مدرك فروش به خريدار داده مى شود ∙ اما در فروش نقدى اغلب كالاهاى بادوام و برخى از كالاهاى مصرفى ، بر حسب نوع كالا و سيستم حسابدارى موسسه فروشنده برگه فروش نقدى صادر و يا از برچسب ، برگه كالا و يا مدرك ديگرى به عنوان صورتحساب فروشنده استفاده مى كند و اين مدرك را پس از دريافت پول همزمان با تحويل كالا به خريدار     مى دهد. در عمده فروشى كالاها و معاملات نسيه براى روشن بودن شرايط معامله فروشندگان معمولا سندى به نام صورتحساب ، سياهه يا فاكتور فروش تهيه مى كنند ∙ در فاكتور فروش اطلاعات زير درج مى شود .

1-  شماره فاكتور

2-  تاريخ معامله

3-  نام فروشنده

4-  نام خريدار ( يا مشترى )

5-  شرايط حمل و تحويل و بها‌ى كالاى فروخته شده

6-  نوع ، مشخصات ، شماره ، مقدار ، قيمت فروش واحد (نرخ) كالاى فروخته شده

7-  جمع مبلغ فروش

تخفيفات

موسسات بازرگانى  براى افزايش حجم فروش و تسريع در وصول مطالبات خود تدابير گوناگونى را بكار      مى گيرند كه يكى از مهمترين آنها اعطاى تخفيف است‌ . انواع تخفيفاتى كه موسسات بازرگانى اعم از توليد كنندگان ، عمده فروشان و خرده فروشان ، بر حسب نوع فعاليت خود ، به مشتريان اعطا مى كنند را مى توان در دو گروه اصلى زير طبقه بندى كرد :

تخفيفات تجارى (trade discounts) ∙ فروش كالا به قيمتى ارزانتر از قيمت مندرج در فهرست قيمت (كاتالوگ) يا برچسب كالاهاى يك موسسه را اعطاى تخفيف و كاهشى را كه در قيمت داده مى شود ، تخفيف تجارى مى نامند ∙  تخفيفات تجارى قاعدتا بر حسب درصدى از قيمت كالا تعيين مى گردد و معمولا به گروههاى مختلف مشتريان و در مواردى به نرخهاى متفاوت اعطا مى شود ∙

نكته: تخفيفات تجارى از كل مبلغ فاكتور يا صورتحساب فروش كسر مى شود و معمولا در مدراك و دفاتر حسابدارى فروشنده و خريدار ثبت نمى شود ∙

 تخفيفات نقدى   (cash discounts) ∙  در اوضاع و احوال عادى و با ثبات  اقتصادى ، اغلب توليدكنندگان و عمده فروشان ، كالاهاى خود را به نسيه مى فروشند ∙ در فروش نسيه كالا ، فروشنده علاوه بر ارزيابى اعتبار يكايك مشتريان و تعيين سقفى براى فروش نسيه به هر يك از آنان معمولا مهلتى را براى پرداخت مبلغ فاكتور تعيين مى كنند كه به آن شرط فروش نسيه مى گويند ∙

توالى مراحل حسابدارى در پايان دوره مالى

 در انجام مراحل حسابدارى در پايان دوره مالى ، مى توان تمام اصلاحات را مستقيما در دفتر روزنامه ثبت و به دفتر كل انتقال داد و سپس با استفاده از تراز آزمايشى اصلاح شده ، صورتهاى مالى را تهيه كرد . اين ترتيب كه در فصل قبل توضيح داده شد ،  براى موسسات خيلى كوچك مناسب است. اگر تعداد اصلاحات پايان دوره مالى زياد باشد ، براى تهيه صورتهاى مالى و ثبت عمليات پايان دوره مالى در دفاتر حسابدارى ار كاربرگ استفاده مى شود . در صورت تهيه كاربرگ ، ترتيب توالى مراحل حسابدارى در پايان دوره مالى‌ به شرح زير تغيير مى يابد :

(1) جمع آورى اطلاعات مالى از مدراك اوليه

(2) تجزيه وتحليل معاملات و عمليات مالى

(3) ثبت معاملات و عمليات مالى در دفتر روزنامه

(4) انتقال ثبتهاى دفتر روزنامه به دفتر كل

(5) تهيه تراز آزمايشى ( اصلاح نشده )

(6) تهيه كاربرگ

(7) تهيه صورتها‌ى مالى

(8) اصلاح و تعديل حسابهاى دفتر كل

(9) بستن حسابهاى موقت

(10) تهيه تراز آزمايشى

تهيه كاربرگ

كاربرگ فرمى است با ستونهاى متعدد كه حسابداران اطلاعات لازم براى تهيه صورتهاى مالى را در آن گردآورى مى كنند . استفاده از كاربرگ بسيار رايج و داراى مزاياى زير است :

الف -  تهيه سريع و به موقع صورتهاى مالى را تسهيل مى كند .

ب -  امكان مى دهد تا تمام ثبتهاى مربوط به اصلاح و بستن حسابها قبل از ثبت در دفاتر حسابدارى بصورت پيش نويس فراهم و تنظيم شود .

ج -  كليه حسابها و ارقام صورتهاى مالى پايان دوره را فراهم مى آورد .

كاربرگ جايگزين صورتهاى مالى نيست و به عنوان نتيجه نهائى كار حسابداران نيز ارائه نمى شود ، بلكه وسيله اى است كه جمع آورى اطلاعات لازم را براى تهيه صورتهاى مالى و ثبت عمليات مربوط به اصلاح و بستن حسابها تسهيل مى كند .

فرم كاربرگ در زير نشان داده شده است .

نام شركت . . .

كاربرگ

براى دوره مالى منتهى به  . . .

 

مهمترين بخش در كاربرگ بخش اصلاحات است .

اصلاحات (adjustments)

همانگونه كه مى دانيم اطلاعات مندرج  در حسابهاى دفتر كل تصويرى كامل از عمليات مالى موسسه را در پايان دوره مالى ارائه نمى كند . حتى اگر تمام معاملات و عمليات مالى در طو.ل دوره مالى به درستى در دفاتر ثبت شده باشند ممكن است برخى از تغييرات مالى كه در نتيجه عمليات موسسه بوجود آمده اند هنوز در مدراك حسابدارى ثبت نشده باشند . اين تغييرات بايد تعيين و در پايان دوره مالى در مدارك حسابدارى ثبت شوند .  ستونهاى بخش اصلاحات كاربرگ براى جمع آورى و ثبت اين اطلاعات مورد استفاده قرار مى گيرد.

ثبت هاى اصلاحى به همان ترتيبى كه بايد در دفتر روزنامه ثبت شود در ستونهاى بخش اصلاحات كاربرگ درج مى گردد . اگر حسابى كه بايد بدهكار يا بستانكار شود ، جزء حسابهاى تراز آزمايشى نباشد عنوان آن در ذيل حسابهاى  تراز آزمايشى به حسابهاى موجود اضافه مى شود . نمونه اى از حسابها  كه بايد اصلاح شوند عبارت خواهد بود از :

الف -  اصلاح حساب پيش پرداخت اجاره

ب -  اصلاح حساب موجودى ملزومات

ج -  اصلاح حساب پيش دريافت حق الزحمه خدمات

د -  ثبت هزينه آب و برق پرداخت نشده

ھ -  ثبت دستمزد پرداخت نشده

و -  ثبت درآمد تحقق يافته ثبت نشده

ز -  ثبت استهلاك مربوط به دارائيها

بستن حسابهاى موقت

مرحله نهم در توالى مراحل حسابدارى بستن حسابهاى موقت است . چون تمام ثبت هاى دفتر كل بايد متكى به ثبت هاى دفتر روزنامه باشد ، از اين رو ، عمليات مربوط به بستن حسابها ابتدا در دفتر روزنامه ثبت و سپس به دفتر كل نقل مى شود .

بستن حسابهاى درآمد ،  حسابهاى درآمد مانده بستانكار دارند ، نتيجتا در ستون بستانكار بخش سود و زيان كاربرگ منعكس شده اند . بستن حسابهاى درآمد به معناى انتقال مانده بستانكار اين حسابها به حساب خلاصه سود و زيان است . بدين منظور ، در دفتر روزنامه حسابهاى درآمد بدهكار و معادل جمع باقيمانده  بستانكار حسابهاى مزبور ، حساب خلاصه سود و زيان بستانكار مى شود .

بستن حسابهاى هزينه ، حسابهاى هزينه مانده بدهكار دارند و نتيجتا در ستون بدهكار بخش سود و زيان كاربرگ منعكس شده اند . بستن حسابهاى هزينه به معناى انتقال مانده بدهكار اين حسابها به حساب خلاصه سود و زيان است . بدين منظور ، حسابهاى هزينه در دفتر روزنامه بستانكار و معادل جمع مانده بدهكار حسابهاى مزبور ، حساب خلاصه سود و زيان بدهكار مى شود .

بستن حساب خلاصه سود  وزيان ، پس از اينكه حسابهاى درآمد و هزينه بسته شد و مانده آنها به حساب خلاصه سود و زيان انتقال يافت ، مانده حساب خلاصه سود و زيان ، منعكس كننده سود و زيان خالص است كه بايد با سود و زيان خاص مندرج در كاربرگ مساوى باشد . در اين مرحله سود يا زيان خالص از حساب خلاصه سود و زيان به حساب سرمايه انتقال مى يابد( در بررسى  حسابدارى شركتهاى سهامى و تضامنى در اصول حسابدارى 2 گفته خواهد شد كه مانده حساب خلاصه سود و زيان به حساب سود قابل تقسيم انتقال مى يابد و مراحل تقسيم سود در اين حساب بر سود ويژه سال مالى انجام خواهد شد) .

بستن حساب برداشت ، همانگونه كه مى دانيم برداشت پول يا ساير دارائيها توسط صاحب سرمايه ، هزينه موسسه به حساب نمى آيد ، بنابراين ، نقشى در تعيين سود خالص دوره مالى ندارد . چون برداشت توسط صاحب سرمايه ، هزينه محسوب نمى شود ، از اين رو  به جاى اين كه به حساب خلاصه سود و زيان بسته شود مستقيما به حساب سرمايه انتقال مى يابد .

بستن حسابهاى دائمى. در برخى از كشورها ، از جمله ايران ، طبق قوانين و مقرارت جارى ، استفاده از دفاتر ناتمام سال يا سالهاى قبل براى ثبت عمليات مالى سال بعد ممنوع است و موسسات مكلفند براى هر سال دفاترى جديد جهت نگاهدارى حسابهاى خود ثبت و پلمپ نمايند( ماده 17 و بند "س" ماده 20 آئين نامه اجراى تبصره يكم ماده 95 قانون مالياتهاى مستقيم) .نقل مستقيم مانده حسابهاى دائمى از يك سال به سال بعد عملى نيست و براى اين كار از دو حساب واسط يا واسطه به نامهاى تراز اختتامى و تراز افتتاحى براى نقل مانده همان حسابها به دفاتر سال بعد بكار مى رود.

تمرين 17- 6  ص 245 نشريه 78

تراز آزمايشى چاپخانه وزين در پايان دوره  مالى سال 3×13 در زير آورده شده است :

چاپخانه وزين

تراز آزمايشى

29 اسفند سال 3×13

 مطلوبست تهيه : صورت سود و زيان ، صورت تغييرات سرمايه ( صورتحساب سرمايه ) و ترازنامه چاپخانه وزين . همچنين مبلغ 681000 ريال بابت استهلاك ماشين آلات چاپ براى سال 3×13 در نظر بگيريد .

تمرين 6 -  6  ص 238 نشريه 78

اطلاعات زير در پايان اسفند ماه سال 3×13 از مدارك مالى موسسه فيروز استخراج شده است :

 

                                                                                                           جواب در ادامه مطلب

ادامه مطلب

 جدول اصلاح ثبت هاى حسابدارى

                                                               چرخه حسابدارى

توالى مراحل حسابدارى

سيستم حسابدارى بايد بطور منظم تمام اطلاعات مالى مربوط به يك موسسه را اندازه گيرى ، ثبت ، طبقه بندى و آثار اقتصادى آن را در صورتهاى مالى تلخيص كند . فرآيند حسابدارى شامل يك سرى اقدامات ( مراحل ) پياپى است كه در هر دوره مالى تكرار مى شود . اين مراحل پياپى را معمولا چرخه حسابدارى ، دوره عمل حسابدارى و يا پردازش (فرآوردن) اطلاعات حسابدارى مى گويند . در يك سيستم كارآمد حسابدارى بايد :

الف -  پردازش اطلاعات مقرون به صرفه باشد ، يعنى با حداقل هزينه انجام گيرد .

ب -  گزارشهاى مالى به سرعت تهيه گردد .

ج -  از صحت و دقت اطلاعات مالى تا حدود زيادى اطمينان حاصل شود.

د -  امكان سؤ استفاده ، تقلب و اشتباه به حداقل كاهش يابد .

شكل زير توالى مراحل را در چرخه حسابدارى نشان مى دهد . بطورى كه ملاحظه مى شود مراحل 1 تا 4 بطور مستمر در طول دوره مالى و مراحل 5 تا 9 در پايان دوره مالى انجام مى گيرد .

 

مرحله 1

جمع آورى اطلاعات مالى

مرحله 2                          ↓

تجزيه و تحليل معاملات و عمليات مالى

مرحله 3                          ↓

ثبت معاملات و عمليات مالى در دفتر روزنامه

مرحله 4                          ↓

نقل اقلام از دفتر روزنامه به دفتر كل

مرحله 5                          ↓

تهيه تراز آزمايشى

مرحله 6                          ↓

اصلاح و تعديل حسابهاى دفتر كل

مرحله 7                          ↓

تهيه صورتهاى مالى

مرحله 8                          ↓

بستن حسابهاى موقت

مرحله 9                          ↓

تهيه تراز آزمايشى اختتامى

 

برخى از مراحل در فصول گذشته توضيح داده شده اند لذا در اين بخش مراحل فوق مورد بحث قرار نمى گيرند .

حسابهاى دائمى و موقت

دفتر كل شامل تعداد زيادى حساب است . هر حساب دفتر كل ، اطلاعات مربوط به يك نوع خاص از دارائى ، بدهى ، سرمايه ، درآمد يا هزينه رانشان مى دهد . حسابهاى دفتر كل را مى توان به شرح زير طبقه بندى كرد:

(1) حسابهاى دائمى -  حسابهاى ترازنامه را حسابهاى دائمى يا واقعى مى گويند . حسابهاى ترازنامه را دائمى گويند چون مانده آنها به دوره مالى بعد منتقل مى شود . همچنين حسابهاى ترازنامه را واقعى مى گويند چون وجود خارجى دارند . مانند : موجودى نقد ، زمين و ساختمان .حسابهاى بدهكاران و بستانكاران كه در ترازنامه منعكس مى شوند ، جزء دسته خاصى از حسابهاى واقعى هستند كه به آنها حسابهاى اشخاص مى گويند.   

(2) حسابهاى موقت -   حسابهاى صورت سود و زيان را حسابهاى موقت يا اسمى مى گويند . حسابهاى صورت سود و زيان را موقت مى گويند چون در پايان دوره مالى بسته مى شوند . در عين حال حسابهاى صورت سود و زيان را اسمى مى گويند چون وجود خارجى ندارند و صرفا افزايش و كاهش درآمد و هزينه موسسه را نشان مى دهند .

يكى از مراحل كه در اينجا بدان پرداخته مى شود مرحله اصلاح و تعديل حسابهاى دفتر كل مى باشد . اين مرحله در پايان دوره مالى و به منظور اصلاح ، تعديل و به تاريخ روز رساندن مدارك حسابدارى انجام مى گيرد . قبلا توضيح داده شد كه به منظور اندازه گيرى سود عمر يك موسسه به دوره هاى مالى مساوى تقسيم و درآ مد و هزينه هر دوره تعيين مى شو.د . بعد از اين كه تمام معاملات و عمليات مالى در دفاتر حسابدارى ثبت شد ، بسيارى از حسابهاى دفتر كل مانده هاى صحيح را براى تهيه صورتهاى مالى ارائه نمى دهند . حتى اگر تمام معاملات و عمليات مالى به درستى در دفاتر ثبت شده باشند ، حسابدارى تعهدى ايجاب مى كند كه براى تطبيق حسابهاى ترازنامه و صورت سود و زيان با فرض دوره مالى و اصل وضع هزينه هاى يك دوره از درآمدهاى همان دوره مانده برخى از حسابهاى دفتر كل به دليل وجود حسابهاى مختلط و معاملات و عمليات مالى در پايان دوره مالى ضرورى است .

ثبت هاى اصلاحى به سه گروه زير تقسيم مى شوند .

اول -  پيش پرداختها و پيش دريافتها

الف -  پيش پرداخت هزينه ، پرداخت پول قبل از تحمل يا تعلق هزينه است ، مانند پولى كه براى حق بيمه پرداخت مى شود .

ب -  پيش دريافت درآمد ، دريافت پول قبل از تحقق درآمد است ، مانند پولى كه از مستاجر پيش دريافت مى شود .

دوم -  هزينه ها و درآمدهاى ثبت نشده

الف -  هزينه ثبت نشده ، هزينه واقع شده اى است كه هنوز ثبت و پرداخت نشده است ، مانند دستمزدى كه در پايان دوره مالى پرداخت نشده باشد .

ب -  درآمد ثبت نشده ،‌ درآمد تحق يافته اى است كه هنوز ثبت و دريافت نشده است ، مانند حق الزحمه خدمات انجام يافته اى كه صورتحساب آن تا پايان دوره مالى ارسال نشده است .

سوم -  ساير اصلاحات

مبلغ اينگونه اصلاحات معمولا بر اساس برآورد تعيين مى شود . مانند تسهيم بهاى تمام شده برخى از اقلام دارائى به دوره اى كه مورد استفاده قرار گرفته اند و مطالبات مشكوك الوصول .

براى توضيح بيشتر درباره هر يك از ثبت هاى اصلاحى در زير توضيح داده مى شود :    

 

پيش پرداخت اجاره -  در اول اسفند ماه 5×13 تعميرگاه دقيق مبلغ 120000 ريال بابت اجاره يكساله پرداخت و به ترتيب زير در دفتر روزنامه ثبت كرد :

1 اسفند                     پيش پرداخت اجاره                          120000

                                           بانك                                                        120000

                     پرداخت اجاره يكساله تعمير گاه ، تاريخ شروع

                       اجاره نامه 1/12/5×13

در پايان اسفند ماه 5×13 تعميرگاه دقيق يك ماه از مورد اجاره استفاده كرده است و فقط يازده ماه ديگر حق استفاده از آن را دارد . مدارك حسابدارى ، يعنى مانده حساب پيش پرداخت اجاره در دفتر كل نشان نمى دهد كه معادل يكماه يعنى 10000 ريال از مورد اجاره استفاده شده است . بنابراين ، حساب پيش پرداخت اجاره بايد با ثبت زير در پايان اسفند ماه اصلاح شود .

29 اسفند                    هزينه اجاره                                  120000

                                     پيش پرداخت اجاره                                        120000

                             ثبت هزينه اجاره اسفند ماه

                        

                              دارائى

                     پيش پرداخت اجاره

 

 

                             هزينه

                        هزينه اجاره                 

      

بررسى آثار اين ثبت اصلاحى عبارتست از : (الف) اصلاح حساب دارائى . مانده حساب پيش پرداخت بعد از نقل ثبت اصلاحى 10000 ريال تقليل مى يابد كه اين مبلغ در ترازنامه پايان سال منعكس مى شود و (ب) ثبت هزينه اجاره اسفند ماه . مانده حساب هزينه اجاره بعد از نقل ثبت اصلاحى ، 10000 ريال افزايش مى يابد كه اين مبلغ در صورت سود وزيان سال 5×13 منعكس مى شود . در صورتى كه حسابها به ترتيب فوق اصلاح نشود ، از يك طرف هزينه 1000 ريال كمتر از واقع و نتيجتا سود خالص 10000ريال  بيشتر از واقع و از طرف ديگر دارائى و سرمايه 10000 ريال بيشتر از واقع در صورتهاى مالى منعكس خواهد شد .

پيش دريافت حق الزحمه -  در او اسفند ماه 5×13 آقاى دقيق ، قرار داد سه ماهه اى از قرار هر ماه 60000ريال براى سرويس تلويزيون با فروشگاه اميد امضاء كرد . كل مبلغ قرارداد دريافت شد و به ترتيب زير در دفتر روزنامه ثبت گرديد .

1اسفند                     بانك                                      180000

                                 پيش دريافت حق الزحمه خدمات                    180000

              بابت پيش دريافت حق الزحمه سه ماه از فروشگاه اميد

 

با توجه به اينكه اين پيش دريافت را نمى توان درآمد قطعى محسوب داشت ، درآمد مربوط به اين قرارداد به تدريج طى سه ماه آينده كه تعميرگاه خدمات مورد درخواست را انجام مى دهد ، تحقق خواهد يافت .

در پايان اسفند ماه ثبت اصلاحى زير انجام مى شود:

29 اسفند               پيش دريافت درآمد حق الزحمه          60000

                                      درآمد حق الزحمه خدمات                            60000

                    ثبت درآمد حق الزحمه تحقق يافته اسفند ماه

                           بدهى  

          پيش دريافت حق الزحمه خدمات

                             درآمد

                  درآمد حق الزحمه خدمات                 

 

آثار اين ثبت اصلاحى عبارتسست از: (الف) اصلاح حساب بدهى . مانده حساب پيش دريافت حق الزحمه خدمات بعد از انتقال ثبت اصلاحى به 120000 ريال تقليل مى يابد كه اين مبلغ در ترازنامه منعكس مى شود و (ب) ثبت درآمد حق الزحمه خدمات . بعد از نقل ثبت اصلاحى مانده حساب درآمد حق الزحمه خدمات 60000 ريال افزايش مى يابد . مبلغ 120000 ريال مانده بستانكار در حساب پيش دريافت حق الزحمه خدمات ، تعهد تعميرگاه دقيق را براى انجام معادل 120000 ريال خدمت دردو ماه آينده نشان مى دهد و بنابراين ، جزء بدهيهاى موسسه طبقه بندى مى شود. حساب پيش دريافت با ساير بدهيها متفاوت است ، زيرا به جاى پرداخت پول با ارائه خدمت در آينده تسويه خواهد شد . اما با اين حال يك بدهى به حساب مى آيد . حساب درآمد حق الزحمه خدمات به عنوان درآمد در صورت سود و زيان منعكس مى شود .

هزينه هاى آب و برق پرداختنى -   قبوض آب و برق مصرفى تعميرگاه تا پايان سال دريافت نشده است . آقاى دقيق هزينه آب و برق اسفند ماه را از روى كنتورهاى آب و برق تعيين و مبلغ آن را با توجه به نرخهاى آب و برق ، مبلغ 8000 ريال برآورد كرد . بنا براين ثبت اصلاحى زير در پايان اسفند ماه ضرورى است :

29 اسفند            هزينه آب و برق                        8000

                                آب و برق پرداختنى                                8000

                  ثبت مبلغ برآورد شده هزينه آب وبرق اسفند ماه

 

                             هزينه

                        هزينه آب وبرق                  

 

 

                              بدهى  

                        آب وبرق پرداختنى

 

آثار اين ثبت اصلاحى عبارتست از : (الف) ثبت 8000 ريال هزينه آب و برق مربوط به اسفند ماه در مدارك حسابدارى كه اين مبلغ در صورت سود وزيان سال5×13 منعكس مى شود و (ب) ثبت برآورد بدهى بابت آب و برق مصرفى اسفند ماه در مدارك حسابدارى كه اين مبلغ به عنوان بدهى ( آب و برق پرداختنى ) در ترازنامه پايان سال منعكس مى شود.

ساير اصلاحات . استهلاك وسايل نقليه – هزينه استهلاك يك ماهه اتومبيل وانت عبارتست از 5000 ريال (12: 60000 ريال) كه به ترتيب زير در دفاتر ثبت مى شود .

29 اسفند                          هزينه استهلاك وسايل نقليه               5000

                                          استهلاك انباشته وسايل نقليه                     5000

                                   ثبت استهلاك اسفند ماه اتومبيل وانت

 

استهلاك عبارتست از كاهش ارزش دارائى ثابت ناشى از (1) استفاده از دارائى ثابت (2) از مد افتادگى (3) به دليل تغييرات تكنولوژيكى (4) ناشى از حوادث قهرى و .  .  .  .

 انواع مختلف استهلاك

1-  خط مستقيم

2-  نزولى

3-  مجموع سنوات

براى تعيين رقم هزينه استهلاك هر سال ، بايد بهاى تمام شده دارائى به عمر مفيد برآوردى آن تقسيم شود( اين روش محاسبه را استهلاك مستقيم مى گويند) . مثلا اگر ساختمانى به مبلغ 1000000 ريال خريدارى و عمر مفيد آن 25 سال برآورد شود رقم هزينه استهلاك آن در هر سال از حاصل تقسيم 25 ÷ 1000000 يعنى مبلغ 40000 ريال خواهد بود . 

در مورد انواع استهلاك در فصول بعد توضيح داده خواهد شد.

نكته مهم اينكه هزينه استهلاك در پايان دوره مالى بسته خواهد شد اما استهلاك انباشته يك حساب دائمى محسوب شده و در ترازنامه منعكس مى گردد(به صورت زير) :

                                                               ترازنامه                                 

 كاربرد اهميت در حسابدارى

طبق قاعده كلى ، تمام اصلاحات بايد در پايان دوره مالى در دفاتر حسابدارى ثبت شوند . در عمل يك استثناء بر اين قاعده وجود دارد كه بر اساس آن اقلام ناچيز و كم اهميت اصلاح نمى شوند . به عنوان مثال ، نوشت افزار و ملزومات دفترى مانند مدادو كاغذ و سنجاق كه در تاريخ ترازنامه روى ميز كاركنان وجود دارد اگر چه جزء دارائى موسسه به حساب مى آيد و در پايان سال مى توان با ثبت اصلاحى اين گونه اقلام را از حساب هزينه خارج و به حساب دارائى ( موجودى ملزومات ) منظور كرد اما اين كار منطقى و اقتصادى نيست چون اصلاح نكردن اقلام ناچيز و كم بها تاثيرى  چندان بر صورتهاى مالى ندارد و استفاده كنندگان از اين صورتها را گمراه نمى كند . در حسابدارى طبق اصل اهميت اصلاح اقلام جزئى و ناچيز ضرورى نيست.

اهميت به عنوان يكى از مفاهيم حسابدارى اصولا بسته به تشخيص و مبتنى بر قضاوت حرفه اى حسابدار است . اقلامى با اهميت تلقى مى شود كه آگاهى از آن بر تصميم گيرى استفاده كنندگان از صورتهاى مالى اثر بگذارد . مثلا يك قلم به ارزش 10000 ريال ممكن است در يك موسسه كوچك با اهميت باشد در صورتى كه همين قلم در يك موسسه بزرگ جزئى محسوب مى شود .

 بستن حسابهاى موقت 

بعد از اصلاح ، تعديل و به تاريخ روز رساندن حسابهاى دفتر كل و تهيه صورتهاى مالى ، مرحله هشتم يعنى بستن حسابها آغاز مى شود . منظور از بستن حسابها تلخيص عمليات دوره مالى و انتقال مانده كليه حسابهاى موقت ( يعنى حسابهاى منعكس در صورت سود و زيان ) به حساب سرمايه است.

حسابهاى موقت به دلايل زير درپايان دوره مالى بسته مى شوند :

الف -   انتقال نتايج عمليات ( سود و زيان خالص ) به حساب سرمايه

ب -  رساندن مانده حسابهاى درآمد و هزينه به صفر

براى بستن حسابهاى درآمد و هزينه از يك حساب واسط يا واسطه به نام خلاصه حساب سود و زيان استفاده مى شود .  حسابهاى موقت معمولا به ترتيب زير در پايان دوره مالى بسته مى شوند :

1-   مانده يكايك حسابهاى درآمد كه در تمام سال مانده بستانكار داند در آخر سال با يك ثبت مركب ، بدهكار و حساب خلاصه سود و زيان معادل جمع اقلام درآمد بستانكار مى شود . اين ثبت باعث مى شود كه مانده حسابهاى درآمد صفر و به حساب خلاصه سود و زيان نقل شود ، يعنى حسابهاى درآمد بسته شوند .

2-   مانده يكايك حسابهاى هزينه كه در تمام سال مانده بدهكار دارند در آخر سال با يك ثبت مركب ، بستانكار و حساب خلاصه سود و زيان معادل جمع اقلام هزينه بدهكار مى شود . اين ثبت باعث مى شود كه مانده حسابهاى هزينه صفر و به حساب خلاصه سود و زيان نقل شود ، يعنى حسابهاى هزينه بسته شوند .

3-  بعد از بستن حسابهاى درآمد و هزينه مانده حساب خلاصه سود و زيان به حساب سرمايه بسته مى شود.

نكته : اين مطلب به منظور آموزش در اصول حسابدارى 1 مى باشد ، زيرا در ترمهاى بالاتر و با آشنايى بيشتر از مطالب پايه حسابدارى ، حساب خلاصه سود و زيان به حساب تقسيم سود يا سود و زيان انباشته منتقل مى شود. 

 ۴-  اقدام بعد در بستن حسابها ، انتقال مانده حساب برداشت به حساب سرمايه است.

نكته : حساب برداشت به حساب سود و زيان بسته نمى شود چون جزء حسابهاى هزينه نيست و نقشى در تعيين سود و زيان ندارد . حساب برداشت جزء حسابهاى موقت است كه در پايان سال مستقيما به حساب سرمايه بسته مى شود ( در شركت هاى تضامنى ، مانده حساب برداشت در پايان دوره مالى با حساب جارى شركا بسته مى شود كه در اين مورد در اصول حسابدارى 2 توضيح داده خواهد شد) .

 تهيه تراز آزمايشى اختتامى

تراز آزمايشى اختتامى بعد از بستن حسابهاى موقت تهيه مى شود و تنها فهرستى از حسابهاى دائمى ( يعنى حسابهاى دارائى ، بدهى و سرمايه) است ، چون حسابهاى موقت ( يعنى حسابهاى درآمد و هزينه و برداشت ) قبلا به حساب سرمايه منتقل و بسته شده اند .

استاندارد حسابداري‌ شماره‌ 1 -   نحوه‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌

شركت‌ سهامي‌ عام‌ نمونه

ترازنامه‌

در تاريخ‌ 29 اسفند ماه‌ 2×13

 

---

نحوه‌ ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌

شركت‌ سهامي‌ عام‌ نمونه‌

صورت‌ سود و زيان‌

براي‌ سال‌ مالي‌ منتهي‌ به‌ 29 اسفندماه‌ 2×13

 

 

مساله 11- 5   ص 191 نشريه 78

تهيه صورتهاى مالى . اطلاعات زير در پايان سال 5×13 از دفتر كل موسسه تبليغاتى جهان استخراج شده است :

 

مطلوبست : 

الف -  تهيه صورت سود و زيان براى سال مالى منتهى به 29 اسفند سال 5×13

ب -   تهيه ترازنامه در تاريخ 29 اسفند ماه سال 5×13

حل مساله در ادامه مطلب

ادامه مطلب

بسط معادله حسابدارى

معاملات موثر بر سرمايه

قبلا توضيح داده شد كه معاملاتى كه به قصد انتفاع انجام نمى گيرد فقط بر اقلام ترازنامه اثر مى گذارد اما تقييرى در سرمايه موسسه ايجاد نمى كند . در هر حال ، بعد از ثبت اين گونه عمليات  جمع دارائى هميشه با حاصل جمع بدهى وسرمايه مساوى خواهد بود . در اين فصل ، عملياتى كه سرمايه موسسه را تغيير مى دهد مورد مطالعه قرار مى گيرند . اين عمليات به چهار گروه زير تقسيم مى شوند:

 

                                                                                                      تاثير برسرمايه

(1) سرمايه گذارى مجدد صاحب موسسه                                                        افزايش

(2) درآمد                                                                                               افزايش

(3) هزينه                                                                                               كاهش

(4) برداشت صاحب موسسه                                                                        كاهش

 

الف -  سرمايه گذارى مجدد صاحب موسسه

هنگامى كه شخصى در موسسه متعلق به خود سرمايه گذارى مى كند ، آورده نقدى يا غير نقدى وى در حسابى به نام سرمايه ثبت مى شود . حساب سرمايه علاوه بر سرمايه گذارى اوليه ، براى ثبت سرمايه گذارى مجدد و هر گونه افزايش و كاهش ديگرى هم كه در سرمايه بوجود آيد مورد استفاده قرار مى گيرد . سرمايه گذارى درآمد محسوب نمى گردد و سود وزيان موسسه را تغيير نمى دهد و فقط در ترازنامه منعكس مى شود .

 

ب -  درآمد

درآمد ، بهاى كالاى فروش رفته و يا خدمات انجام شده است . هنگامى موسسه اى خدماتى را انجام يا كالائى به مشتريان تحويل مى دهد ، پول يا دارائى ديگرى از آنان دريافت مى كند . ورود اين پول يا دارائى را به موسسه درآمد مى گويند . مبلغ درآمد در هر معامله از طريق ارزش دارائى يا دارائيهائى كه در ازاى آن بدست مى ايد و معمولا به شكل نقد يا مطالبات است ، اندازه گيرى و در صورتهاى مالى مربوط به دوره اى كه طى آن تحقق پيدا كرده است منعكس مى شود . بنابراين ، ميلغ درآمد برابر است با حاصل جمع وجوه دريافتى و مطالبات از مشتريان .

درآمد موجب افزايش سرمايه مى شود . ورود پول يا ايجاد مطالبات ناشى از انجام خدمات ، جمع دارائى يك موسسه را افزايش مى دهد ، در طرف ديگر معادله حسابدارى ، بدهى را تغيير نمى دهد اما سرمايه را به مبلغى معادل افزايش حاصل در جمع دارائى ، بالا مى برد . بنا براين ، در آمد عبارت است از : افزايش ناخالص در سرمايه كه ناشى از فعاليتهاى انتفاعى باشد .

انواع درآمدها

فروش نقدى .  در غالب فروشگاههاى بزرگ ، موسسات خرده فروشى و موسسات خدماتى ، همزمان با تحويل كالا يا انجام خدمات بهاى آن نيز از مشترى دريافت مى شود. اين نوع معامله را فروش نقدى مى گويند.

پيش دريافت درآمد .  موسسات مطبوعاتى و انتشاراتى معمولا مبالغى را بابت حق اشتراك از مشتريان خود دريافت مى كنند . اگر پولى كه بابت حق اشتراك در سال جارى دريافت مى شود براى تحويل نشريات در دوره مالى بعد باشد ، در آمد به دوره مالى بعد مربوط است. بنا براين ، پول دريافتى به عنوان درآمد سال جارى ثبت نمى شود ، بلكه به عنوان بدهى در ترازنامه پايان سال منعكس مى گردد . همين طور ممكن است قبلا بابت اجاره ساختمان يا ساير اموال ، مبالغى از مستاجر دريافت شود . در اين گونه موارد نيز درآمد به دوره اى تعلق مى گيرد كه مستاجر از مورد اجاره استفاده كرده است .

فروش نسيه .  فروش نسيه عكس حالت بالاست . در مواردى ممكن است به هنگام تحويل كالا يا انجام خدمات ، بهاى آن از مشتريان دريافت نشود . وقتى كالائى بطور نسيه به فروش مى رسد و يا خدمتى بطور نسيه انجام مى شود ، درآمد همزمان با تحويل كالا يا انجام خدمت تحقق مى يابد و در مدارك حسابدارى ثبت مى شود و اگر مشتريان بدهى خود را تا پايان سال مالى پرداخت نكنند ، طلب از آنان به صورت يكى از اقلام دارائى به عنوان بدهكاران يا حسابهاى دريافتنى در ترازنامه پايان دوره مالى منعكس مى گردد . مبلغ دريافتى از بدهكاران درآمد به حساب نمى آيد ، چون سرمايه را تغيير نمى دهد اين عمل موجب كاهش حساب بدهكاران و افزايش حساب صندوق يا بانك مى شود . وجه تمايز بين درآمد و دريافتهاى نقدى در جدول زير ارائه شده است . در اين جدول با ذكر مثال ، اثر انواع فروش بر دريافتهاى نقدى و درآمد حاصل از فروش سال جارى ، نشان داده شده است .

                                                                        سال جارى                                                                     

                                                      مبلغ(ريال)            دريافتهاى نقدى       درآمد حاصل از فروش

(1) فروش نقدى سال جارى                   20000                      20000                      20000    

(2) فروش نسيه سال قبل -  دريافت         30000                      30000                       -  0 -

نقدى در سال بعد

(3) فروش نسيه سال جارى -  دريافت    40000                       40000                     40000

نفدى در سال جارى

(4) فروش نسيه سال جارى -  دريافت    10000                        -  0 -                       10000

نقدى در سال بعد                                                                90000                     70000

 

بطورى‌ كه ملاحظه مى شود، در سال جارى جمع دريافتهاى نقدى با درآمد حاصل از فروش مساوى نيست . جمع فروش و دريافتهاى نقدى بابت آن ، زمانى مساوى خواهد بود كه : (1) موسسه تمام فروشهاى خود را به طور نقد انجام دهد و يا (2) مبلغ دريافتى نقدى از مشتريان بابت فروش نسيه ، يك دوره مالى تصادفا با مبلغ فروش نسيه در همان دوره مساوى باشد .

 

ج -  هزينه .  هزينه بهاى تمام شده كالا و خدماتى است كه بمنظور كسب درآمد به فروش رسيده و يا انجام شده است . به عبارت ديگر ، محارجى است كه براى كسب درآمد ، پرداخت يا واقع شده است و از طريق بهاى تمام شده دارائيها يا خدماتى كه در يك دوره مالى به مصرف مى رسد و يا مورد استفاده قرار مى گيرد ، اندازه گيرى و در مدارك حسابدارى ثبت مى شود ( مانند بهاى تمامشده كالاى فروش رفته ، حقوق كاركنان ، سوخت و روشنائى و استهلاك اموال ). عنوان هر حساب هزينه ، بايد ماهيت آن  حساب را بيان كند . مثلا هزينه اجاره ، هزينه حقوق و هزينه بيمه . چون هزينه ها سرمايه را كاهش مى دهد ، به محض تحقق ، بدهكار مى شود.

مثال -  در تاريخ 30/ 9 / 5×13  موسسه بهنام مبلغ 60000 ريال بابت حقوق آذر ماه كارمندان خود را پرداخت كرد.حسابدار موسسه اين معامله را به شرح زير تجزيه و تحليل و در دفتر روزنامه ثبت كرد.

 

 

                                                              دفتر روزنامه

 

نكته مهمى كه مى بايست در اينجا بدان اشاره نمود توجه به يكي از اصول حسابدارى تحت عنوان اصل تطابق

مى باشد ، هر موسسه اى به منظور كسب درآمد هزينه هائى را متحمل مى شود . براى تعيين سود يا زيان خالص بايد هزينه هاى انجام شده در يك دوره مالى از درآمد تحقق يافته همان دوره كسر شود.

نتايج عمليات

هر موسسه انتفاعى به منظور تحصيل سود متحمل هزينه مى شود . براى اجراى اصل تطابق و اندازگيرى نتايج عمليات يك موسسه ، هزينه هاى سال جارى بايد با درآمد سال جارى مقايسه شود . هزينه هاى سال جارى نمى توان با فروشهاى سال قبل مقايسه كرد زيرا ارتباط مستقيمى بين اين دو وجود ندارد.

در صورت سود و زيان درآمد تحقق يافته در يك دوره مالى با هزينه هاى انجام شده در همان دوره  مقايسه مى شود . معمولا به صورت سود و زيان بيشتر از ترازنامه اهميت داده مى شود زيرا اولين پرسش استفاده كنند گان مالى از صورتهاى مالى اين است كه موسسه تا چه حد به هدف خود رسيده است؟ به عبارت ديگر سود موسسه چقدر است؟

مفهوم سود . سود خالص يا سود ويژه يك موسسه ، مازاد درآمد تحقق يافته بر هزينه هاى واقع شده در يك دوره مالى است . اين سود را ممكن است صاحب سرمايه برداشت كند و يا در موسسه باقى بماند و باعث افزايش سرمايه شود . معادله اصلى سود خالص به شرح زير است :

            

اگر جمع هزينه ها بر جمع درآمدها فزونى داشته باشد ، نتيجه عمليات زيان خالص يا زيان ويژه است كه آن را مى توان به شكل معادله زير نشان داد .

 د -  برداشت صاحب موسسه

در موسسات انفرادى ، سرمايه كلا به وسيله يك نفر تامين مى شود و معمولا صاحب سرمايه تمام يا بخشى از وقت خود را نيز صرف اداره امور موسسه مى كند . صاحب سرمايه بابت پولى كه سرمايه گذارى كرده است بهره سرمايه و براى اداره امور موسسه ، حقوقى دريافت نمى نمايد . انگيزه وى اين است كه سرمايه موسسه را از طريق كسب سود افزايش دهد. در موسسات انفرادى ، سود كلا به صاحب موسسه تعلق دارد و هيچ محدوديت قانونى براى برداشت از سود وجود ندارد . معمولا صاحب سرمايه در طول سال براى مخارج شخصى خود وجوهى را از موسسه برداشت مى كند  . اين برداشتها هزينه نيست بلكه برداشت سود قبل از موعد و يا برداشت به انتظار تحقق سود تلقى مى شود . برداشت نقدى صاحب موسسه و هزينه از يك لحاظ با هم مشابهت دارد و آن اينكه هر دو سرمايه را كاهش مى دهند . به هر حال ، هزينه به قصد تحصيل سود انجام مى شود در صورتى كه برداشت نقدى صاحب موسسه بدين منظور انجام نمى گيرد . برداشت نقدى فقط بر اقلام ترازنامه تاثير دارد و بر صورت سود و زيان موثر نيست .

چون برداشت نقدى سرمايه را كاهش مى دهد ، مى توان آن را به بدهكار حساب سرمايه منظور كرد . اما بهتر است كه حساب جداگانه اى به نام برداشت در دفتر كل افتتاح  و تمام مبالغى را كه صاحب موسسه برداشت مى كند به اين حساب بدهكار نمود .

عمليات زير به بدهكار حساب برداشت برده مى شود :

(1) برداشت نقدى .

(2) برداشت ساير دارائيها .مثلا در يك فروشگاه پوشاك ، صاحب موسسه ممكن است كالا برداشت كند . مبلغى كه به حساب برداشت بدهكار مى شود ، معادل بهاى تمام شده كالاى برداشت شده است .

(3) پرداخت صورتحسابهاى شخصى از محل منابع موسسه .

تعميم قواعد بدهكار وبستانكار كردن حسابها

در اين فصل ، انواع جديدى از حسابها ( درآمد ، هزينه و برداشت ) عنوان گرديد . اكنون طرز بدهكار وبستانكار كردن حسابها را مى توان بر اساس رابطه زير بيان كرد :

دارائى =    بدهى   +                                                      سرمايه                                 

                           [ سرمايه اول دوره + سرمايه گذارى مجدد -  برداشت ]  + [ در آمد -  هزينه ]

 

    معمولا مانده حسابهاى دارائى ، هزينه و برداشت بدهكار و حسابهاى بدهى ، سرمايه و درآمد بستانكار است و خيلى به ندرت و در موارد غير عادى ممكن است حسابى كه مانده آن جزو طبقه بدهكار است ، تصادفا بستانكار و يا برعكس حسابى كه مانده آن جزو طبقه بستانكار است ، اتفاقا بدهكار گردد . افزايش ها در طرف مانده و كاهشها در طرف ديگر حساب ثبت مى شوند. اصول بدهكار و بستانكار كردن حسابها را به ترتيب زير نيز مى توان خلاصه كرد.

         دارائى ، هزينه ، برداشت

 

 

                   بدهى ، سرمايه ، درآمد          

 

 

فهرست حسابها

براي تسهيل تجزيه و تحليل معاملات و عمليات مالى و تحرير دفتر روزنامه ، معمولا فهرستى براى حسابهاى

دفتر كل تهيه مى شود . فهرست حسابها صورت كاملى از عناوين حسابهائى است كه موسسه در نظر دارد مورد استفاده قرار دهد . چون غالب موسسات حسابهاى متعدد و گوناگونى دارند ،‌ مى بايد از سيستمى استفاده شود كه به كمك آن مراجعه سريع و تشخيص حسابها به سهولت امكان پذير باشد . فهرست حسابها ، چنين امكانى را فراهم مى كند . در اين فهرست ، حسابها در قالب مشخصى گروه بندى و به هرحساب شماره اى اختصاص مى يابد كه نه تنها به تشخيص نوع حساب كمك مى نمايد بلكه مشخص مى كند كه هر حساب جزو طبقه بندى اقلام ترازنامه است يا صورت سود و زيان .

فهرست حسابها ، عنوان و شماره تمام حسابهاى دفتر كل را شامل مى شود كه نمونه اى از آن به شرح زير است :

حسابهاى دارائى       (129 -  111)                      حسابهاى بدهى             (299 -  211)

دارائى جارى               (119 -  111)                  بدهى جارى                         (219 -  211)

دارائى ثابت                (129 -  121)                   بدهى بلند مدت                   (229 -  221)

                                                              حسابهاى حق مالى صاحب

                                                                    سرمايه                           (319 -  311)

                                                                  حسابهاى درآمد                 (499 -  411)

                                                                 حسابهاى هزينه                 (599 -  511)

مساله 4 -  4  ص 148 نشريه 78

دفتردار بى تجربه اى كار خود را در تاريخ 8 فروردين ماه سال 13x3 در يك موسسه خدماتى شروع كرد .  در پايان سال 13x3  كه حسابهاى آن موسسه توسط يك حسابرس مورد بررسى قرار گرفت ، اشتباهات زير كشف شد . اثر هر يك از اشتباهات را جداگانه بررسى كنيد و آنها را به هم ربط ندهيد .

اشتباهات

الف -  يك ثبت روزنامه كه طبق آن خريد يك دستگاه ماشين تحرير به بهآى 60000 ريال به حساب اثاثه ادارى بدهكار و حساب بانك بستانكار شده بود دو بار به حساب اثاثه ادارى انتقال يافته است . طرف بستانكار اين ثبت فقط يكبار به دفتر كل منتقل شده است .

ب -  در انتقال از دفتر روزنامه به دفتر كل بجاى رقم 18480 ريال رقم 14880 ريال به بدهكار حساب بانك انتقال يافته است .

ج -  يكي از بدهكاران با واريز مبلغ 15000 ريال به حساب بانكى موسسه بدهى خود را تسويه كرد . طرف بستانكار اين ثبت به حساب بستانكاران نقل شده است .  طرف بدهكار اين ثبت به درستى به حساب بانك در دفتر كل نقل گرديده است .

د -  خريد نقدى 4250 ريال ملزومات ادارى به طرف بستانكار حساب ملزومات ادارى انتقال يافته است . طرف بستانكار اين ثبت به درستى به حساب بانك نقل شده است .

حل سوال در ادامه مطلب

ادامه مطلب